3/5 برابر شدن وابستگی دولت به درآمد نفت

سرمایه، پیمان جنوبی: میزان وابستگی بودجه عمومی دولت به نفت از رقم 50 هزار و 190 میلیارد تومان در چهار سال اول برنامه سوم به رقم 180 هزار میلیارد تومان در چهار سال اول برنامه چهارم رسیده و با 258 درصد رشد 6/3 برابر شده است.

براساس نماگرهای بانک مرکزی عواید حاصل از فروش نفت طی سال های 1383 تا شش ماهه اول 1387 به ترتیب سال 3/36 ، 8/53 ، 0/62 ، 8/81 و 5/57 میلیارد دلار بوده است. جمع عواید حاصل از فروش نفت طی چهار سال و نیم مذکور 4/291 میلیارد دلار است و مقایسه فروش 8/81 میلیارد دلاری سال 1386 نسبت به فروش3/36 میلیارد دلاری سال 83 رشد125 درصدی در عایدات حاصل از فروش نفت را نشان می دهد.

طی سال های 1383 تا شش ماهه اول 1387 عملکرد مصارف ارزی دولت از نفت یا منابع ارزی بودجه از نفت نیزبه ترتیب سال برابر 3/20 ، 1/30 ، 29، 7/29 و 24 میلیارد دلار بوده که رقم7/29 میلیارد دلاری سال 86 نسبت به رقم سال 83 رشد 46 درصدی در مصارف ارزی بودجه از نفت را نمایان می سازد. ضمناً طی چهار سال و نیم مورد اشاره و تا پایان نیمه اول سال 1387 جمع کل عملکرد منابع ارزی بودجه از نفت بالغ بر 1/133 میلیارد دلار است.

موضوع دیگری که می توان مورد توجه قرار داد عملکرد 1/88 میلیارد دلاری منابع ارزی بودجه از حساب ذخیره ارزی طی سال های 1383 تا پایان نیمه اول 1387 است که به ترتیب سال از رقم 5/7 میلیارد دلار به 7/9، 8/17 ،1/17 و 36 میلیارد دلار افزایش یافته و رشد قابل توجه 380 درصدی را طی چهار سال و نیم گذشته به نمایش می گذارد.

در واقع کاهش 4/0 میلیارد دلاری عملکرد منابع ارزی بودجه از نفت در سال 86 نسبت به سال 84، با افزایش 4/7 میلیارد دلاری افزایش عملکرد منابع ارزی بودجه از حساب ذخیره ارزی در سال 86 نسبت به سال 84 خنثی شده است و عملکرد منابع ارزی بودجه از حساب ذخیره ارزی از رقم 7/9 میلیارد دلار به 1/17 میلیارد دلار افزایش نشان می دهد که البته در سال 1387 این رقم به 36 میلیارد دلار بالغ شده و رشد قابل توجهی را نشان می دهد و در سال 87 نسبت به سال 86 برداشت بودجه ای از حساب ذخیره ارزی 110 درصد رشد کرده است.

آنچه از آمار فوق می توان نتیجه گرفت آن است که به رغم کاهش ظاهری عملکرد منابع ارزی بودجه از نفت طی سال های 1384 تا پایان نیمه اول 1387 عملکرد ارزی بودجه از نفت و حساب ذخیره ارزی از 8/27 میلیارد دلار در سال 83 به 8/39 ، 8/46 ، 8/46 و 60 میلیارد دلار در سال های 84 تا 87 افزایش داشت که در مجموع 24/221 میلیارد دلار عملکرد منابع ارزی بودجه از نفت را طی سال های فوق نشان می دهد.

آمار استفاده از نفت در مخارج ارزی سال 1387 نسبت به کل سال 1383 بیش از 115 درصد رشد داشته و بیانگر هر چه شدیدتر شدن وابستگی بودجه کشور به عواید حاصل از فروش نفت است.

تسهیلات پرداختی از محل حساب ذخیره ارزی به بخش خصوصی طی سال های 1383 تا 1387 به ترتیب سال برابر با 6/2 ، 7/1 ، 0/1 ، 7/3 و 825/0 میلیارد دلار است که جمعاً رقمی بالغ بر 8/9 میلیارد دلار را طی پنج سال گذشته نشان می دهد.

کل تسهیلات ارزی پرداختی به بخش خصوصی از محل حساب ذخیره ارزی و عملکرد ارزی بودجه ای دولت از محل عواید حاصل از فروش نفت و حساب ذخیره ارزی طی سال های 1383 تا پایان نیمه اول سال 1387 به ترتیب سال برابر با 4/30 ، 5/41 ، 8/47 ، 5/50 و 8/60 میلیارد دلار بوده که جمعاً رقمی بالغ بر 231 میلیارد دلار را در بر می گیرد.